Doç. Dr. Deniz Oral

Göz Hastalıkları Uzmanı

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Kontakt Lensler

 

Günümüzde kontakt lensler miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi kırma kusurlarının düzeltilmesinin yanısıra, sadece kozmetik amaçlı olarak da oldukça geniş bir kullanım alanı buluyorlar. Kişilerin lens kullanmayı tercih etme sebepleri arasında kozmetik nedenler ön plana çıkıyor. Kontakt lensler dışarıdan bakıldığında belli olmadıkları için doğal bir görünüm sağlıyor ve kişiyi sürekli olarak yüzünde bir gözlük çerçevesi taşıma yükünden kurtarıyorlar. Bunun yanısıra görme kalitesi açısından da lenslerin gözlüklere göre bazı ek avantajları var. Kontakt lensler gözün üzerinde gözle beraber hareket ederek gözlükte olduğu gibi yalnızca çerçeve boyutları ile sınırlı olmayan ve tüm görme alanını kaplayan geniş bir netlik sağlar. Özellikle yüksek dereceli göz bozukluğu olan kişilerde kalın camların cisimlerin görüntüsünde yarattığı büyütme veya küçültme etkisinin yanısıra yana bakışta yaşanan görüntü deformasyonu kontakt lensler ile yaşanmaz. Yine iki gözü arasında yüksek numara farkı olan kişilerde lensler gözler arasında herhangi dengesizlik yaratmadan net bir görüş sağlar. Kontakt lens kullanıcıları gözlük camlarında olduğu gibi nemli ortamlarda buğulanma, yağmurda ıslanma gibi sorunlar yaşanmazken özellikle sportif faaliyetler sırasında daha özgür hareket etme olanağı bulurlar.

Kontakt Lens Tipleri

Kontakt lensleri temelde yumuşak, sert gaz geçirgen ve hibrid lensler olmak üzere 3 ana grupta sınıflandırabiliriz. Sert gaz geçirgen kontakt lensler oksijen geçişine olanak sağlayan özel bir polimerden yapılırlar ve yuvarlak bir plastik parçası görünümündedir. Yumuşak kontakt lensler ise elde kolayca bükülebilen ortası çukur bir silikon parçasına benzer. Geçmişte yumuşak lenslerin üretilmesinden önce sadece sert gaz geçirgen lensler kullanılmaktaydı. Ancak bugün kontakt lens kullanıcılarının hemen tamamına yakını yumuşak lensler kullanıyorlar ve gaz geçirgen lensler yalnızca keratokonus hastaları veya yüksek astigmatizmalı gözlerde tercih ediliyor. Sert gaz geçirgen kontakt lensler yumuşak lenslere göre daha keskin bir görüş sağlamalarına karşın, bu lensler ilk kullanılmaya başlandıklarında uzunca bir alışma dönemi gerektirir ve genel kullanım konforu açısından yumuşak lenslerin gerisindedirler. Yumuşak lensler ise ilk takıldıkları andan itibaren rahat bir kullanım konforu sundukları için hem sürekli hem de aralıklı kullanıma imkan verirler. Hibrid lensler etrafı yumuşak lens materyalinden yapılmış bir şerit ile kaplanmış gaz geçirgen lensler olarak tarif edilebilir. Hibrid kontakt lensler görme kalitesi, alışma süreci ve kullanım konforu olarak sert gaz geçirgen lensler ile yumuşak lensler arasında bir yere sahiptir. Sert lenslerin göz üzerinde düzgün bir konumda kalmasına imkan vermeyecek kadar ileri keratokonusu olan hastalarda hibrid lensler ile iyi sonuçlar alınabilmektedir. Astigmatizması 0,75 dioptriden yüksek olan gözlere uygulanan torik yumuşak lensler miyopi veya hipermetropinin yanısıra astigmatizmayı da düzelterek daha net bir görüş sağlarlar. 45 yaş üzerinde yakın görme güçlüğü yaşayan ve astigmatizması 1,00 dioptriden düşük olan kişilerde multifokal yumuşak lensler uzak ve yakında eş zamanlı olarak net görüntü sağlayabilmektedir. Göz rengini değiştirmek isteyen kullanıcılar için numaralı, torik veya numarasız renkli yumuşak lensler de düşünüldüğünde bugün yumuşak kontakt lensler kullanıcıların %99’unun ihtiyaçlarını karşılayabilmektedir.

Günlük ve Uzun Süreli  Lens Kullanımı

Kontakt lens kullanımında günlük ve uzun süreli kullanım olmak üzere temelde 2 farklı yol izlenebilir. Günlük kullanımda kişiler sabah uyandıktan sonra lenslerini takar ve yatmadan önce çıkartırlar. Uzun süreli kullanımda ise kullanılan lensin özelliğine göre lensler gece ve gündüz sürekli olarak 1 haftada veya 1 aya kadar gözde kalır. İlk defa lens takmaya başlayan kişilerde her zaman günlük kullanım şeması ile başlanır ve daha sonra hastanın talebi ve göz doktorunun uygun görmesi durumunda uzun süreli kullanıma geçilebilir. Risk almak istemeyen ve uzun yıllar sorunsuz bir şekilde lens kullanmak isteyen kişiler için günlük kullanım her zaman ilk tercih olmalıdır. Lens kullanımına bağlı olarak enfeksiyon, göz kuruluğu ve allerjik reaksiyonlar gibi sorunlar görülebilmesine karşın, lenslerinin bakımına gerekli özeni gösteren ve düzenli doktor kontrollerini yaptıranlar için bu riskler düşük seviyededir. Bu tür sorunlar uzun süreli kullanım tercih edildiğinde daha sık görülmektedir. Örneğin keratit olarak adlandırılan kornea tabakasında enfeksiyon oluşma riski uzun süreli kullanımda ile günlük kullanıma göre 5 kat fazladır. Uzun süreli kullanım tercih edilecekse kullanılan lensin buna uygun olması çok önemlidir. Kornea tabakası normalde damarsız bir dokudur ve yaşamak için ihtiyaç duyduğu oksijeni gözyaşı aracılığı ile havadan alır. Kontakt lensler kornea tabakasının üzerine takıldığından kornea tabakasının hava ile temasını keser ve havadaki oksijen kontakt lensin içinden geçerek korneaya ulaşmak zorunda kalır. Gece uykuda göz kapakları kapalı olduğunda ortamdaki oksijen daha da azaldığından korneaya yeterli oksijen ulaşabilmesi için uzun süreli kullanım lensleri çok yüksek oksijen geçirgenliğine sahip polimerlerden yapılırlar. Uzun süreli kullanıma uygun olmayan bir lensin gece gözde tutulması durumunda kornea tabakasına yeterli oksijen ulaşamayacağından enfeksiyona yatkınlık, yeni damar oluşumu ve şişme gibi ciddi sorunlar görülebilir.

Lensleri  Belli Aralıklarla Yenilemek Neden Gereklidir?

Kontakt lensler gözde kaldıkları süre içinde gözyaşının yapısındaki proteinler ve dış ortamdan gelen çeşitli yabancı maddeler lensler üzerinde birikir. Bu birikimler bir süre sonra görme kalitesini ve lens konforunu olumsuz etkiler, hem de kuruluk ve allerjik reaksiyon oluşumuna zemin hazırlarlar. Bu tür sorunlarla karşılaşma riskini azaltmak için belli aralıklarla lenslerin yenilenmesi gerekir. Günümüzde yumuşak lens kullanıcılarının büyük çoğunluğu günlük kullanım şeması ile ayda bir lenslerini yenilemektedir. Ancak hastanın gözünün durumuna ve kullanılan lensin türüne göre yılda bir, 3 ayda bir, 2 haftada bir veya sabah takıp akşam atılan kullan-at lensler ile her gün yenileme gibi farklı şemalar göz hekiminin uygun gördüğü şekilde uygulanabilir.

Lens Kullananlar Neden Düzenli Göz Muayenesi Yaptırmalı ?

Kontakt lens kullanımına bağlı olarak meydana gelebilecek kuruluk, allerjik reaksiyon ve korneada yeni damar oluşumu gibi sorunlar erken farkedilerek gerekli tedbirler alınmazsa, zamanla kişinin kontakt lens kullanamaz hale gelmesi veya lens kullanmayı uzun süre bırakması söz konusu olabilir. Yine bu sorunlar kornea tabakasında enfeksiyon oluşumu gibi göz sağlığını ciddi şekilde tehdit eden ve kalıcı izler bırakabilecek diğer problemlere de zemin hazırlayabilir. Dolayısı ile doktor kontrolü olmadan çeşitli yollardan edinilen kontakt lensleri kullanan ve lens kullanırken düzenli takiplerini yaptırmayan kişiler aslında göz sağlıklarını çok ciddi anlamda riske atmaktadırlar.

Kontakt Lens Kullanırken Dikkat Edilmesi Gereken Temel Noktalar

Kontakt lenslerinizi takmadan ve çıkartmadan önce mutlaka ellerinizi sabunla yıkayın ve kurulayın

Lenslerinizi çıkarttıktan hemen sonra lens solüsyonuna koyun. Lensleri ve saklama kaplarını asla çeşme suyu ile durulamayın. Yeni bir solüsyon kullanmaya başladığınızda saklama kabınızı  da yenileyin.

Lensinizi uzun süre takmadığınız dönemlerde saklama kaplarının içindeki solüsyonu haftada bir kez yenileyin.

Lensler gözünüzdeyken yapay gözyaşı damlaları dışında hiçbir göz damlasını  kullanmayın

Lens takarken gözünüz kızarırsa hemen lensinizi çıkartın ve lensinizi  takmadan gözünüzde kızarıklık farkederseniz lens kullanmayın

Makyaj yapmadan önce lensinizi takın, makyajı silmeden önce lensinizi çıkartın

Lensleriniz ile banyoya, havuza ve denize girmeyin. Yüksek numaralı göz bozukluğu olan kişiler tatilde deniz ve havuza girerken günlük kullan-at lensleri takabilirler